انواع آزمونهاي عملكردي

آزمونهاي عملكردي بسيار متنوع اند اما در اين جا چهار نوع مهم آنها را مي آوريم:

1-  آزمون كتبي عملكردي

2-  آزمون شناسايي

3-  آزمون انجام عملكرد در موقعيتهاي شبيه سازي شده

4-  نمونه ي كار

1- آزمون كتبي عملكردي: تفاوت عمده بین آزمون کتبی عملکردی و آزمونهای کتبی این است که در آزمون کتبی عملکردی عمدتاً بر کاربست دانش و مهارت در موقعیتهای عملی یا شبیه سازی شده با موقعیتهای عملی تاکید می شود . در این گونه آزمونهای عملکردی ، یا بازده های پایانی یادگیری سنجش می شوند  یا مراحل میانی عملکردی که برای رسیدن به بازده های مطلوب پایانی ضروری هستند  مانند استفاده از ابزار ها و دستگاهها .

به عنوان مثال  می توان از دانش آموزان و دانشجویان می توان خواست تا یک نقشه آب و هوایی ، یک نمودار ستونی ، طرح مدار برقی ، طرح یک لباس ، یک داستان کوتاه یا نقشه یک آزمایش علمی را بسازند . در این مثالها ، محصول یادگیری که به صورت کتبی ارائه می شود ، هم نتیجه دانش فرد است و هم نتیجه مهارت او و یک مقیاس عملکردی به دست می دهد که به خودی خود ارزشمند است .

 

2- آزمون شناسايي: روش براي سنجش فراگيران در تشخيص ويژگيها _ محاسن، معايب و مواد استفاده در امور مختلف.

مثلاً شناسايي ابزار يا دستگاه هاي مختلف يا توصيف كار آنها _ مواجه كردن فراگير با يك اتصالي در يك دستگاه برق و از او خواستن براي شناسايي عيب مدار با استفاده از ابزارها و وسايل.

در آموزش صنعتي بسيار كاربرد دارند.

 

3- آزمون عملكرد در موقعيتهاي شبيه سازي شده: در اين آزمون از فراگير خواسته مي شود تا در كي موقعيت شبيه سازي شده يا مصنوعي يا خيالي همان اعمالي را انجام دهد كه در موقعيتهاي واقعي ضروري هستند.

مثالي در درس علوم يا حرفه و فن كار در آزمايشگاه يا كارگاه به صورت عملكرد در شغل واقعي شبيه سازي شده است.

مثال ديگر: در بعضي مواقع براي آموزش از اين آزمون استفاده مي شود مثل آموزش رانندگي  يا آموزش خلباني كه در محلي كه مثل اتومبيل يا هواپيما شبيه سازي شده است انجام مي گيرد.

دراين روش براي ارزشيابي از تواناييها و مهارتهاي يادگيرندگان در انجام كارهاي مختلف ( فرايند يادگيري) و توليد بازده ها مطلوب ( فراورده هاي يادگير) نيز مي توان سود جست.

 4- آزمون نمونه ي كار 

در اين آزمون از فراگير خواسته مي شود تا اعمالي انجام دهد كه معرف عملكرد واقعي مورد سنجش هستند . بدين لحاظ ، اين

روش نزديكترين روش سنجش به عملكرد واقعي ياد گيردند در محيط هاي طبيعي است. البته بايد شرايط انجام كار كنترل شده باشد.

حتي روش كنفرانس دادن و روش تدريس در كلاس توسط دانش آموزان و دانشجويان هم نوعي نمونه كار است.

تذكر : تحقيق يك نوع آزمون نمونه كار است.

 

مراحل تهيه آزمون هاي عملكردي

ساخت وتهيه آزمونهاي عملكردي با ساير آزمونهاي قبلي كه طرح مي كرده ايم تفاوت دارد چون اين آزمونها وقت بيشتري نياز دارد و نمره گذاري آنها مشكل است . پس در مراحل تهيه آزمونهاي عملكردي به موارد زير توجه مي كنيم.

1- بازده ي مورد نظر عملكرد را مشخص كنيد

از هدفهاي مشخص شده در جدول دو بعدي كه قبلاً توانسته ايم تهيه كنيم آنهايي را انتخاب كنيد كه به آزمون عملكردي نياز دارند.

اين هدفها را بصورت كاملاً رفتاري بنويسند. ملاك  آنها را نيز بايد در نظر داشته باشيم.

مثال با استفاده از يك دماسنج دما را تا دهم درجه اندازه گيري كند.

2-  موقعيت آزمون را وقع بينانه برگزينيد.

موقعيت ها و شرايط را كه قرار است عملكرد مورد نظر درآن سنجيده شود را بيازمائيد و به گونه اي انتخاب كنيد كه همه ي جوانب امر ، از جمله ملاحظات اقتصادي ، زماني ، انساني ، عملي و ... را منظور كرده باشند.

مثال در آزمون مهارت هاي كمكهاي اوليه استفاده از دستگاه هاي گران قيمت و كمياب براي آزمون مهارت آزمون شوندگان ممكن است بسيار خطرناك يا مستلزم صرف هزينه هاي بسيار زياد است.

 

3- از راهنماييها و دستور العملهايي كه روشن موقعيت آزمون را مشخص مي كنند استفاده نمايند.

منظور از اين پيشنهاد آن است كه دستورالعملهايي كه بايد براي آزمون فراهم شوند كه در آنها عملكرد مورد نظر و شرايطي كه در آن قرار است عمكرد نشان داده شود مشخص گردند.

به مثال هاي زير توجه كنيد.

الف: مقصود از آزمون

ب: مواد و تجهيزات

پ: جريان آزمون: 1- شرايط تجهيزات

                2- عملكرد مورد انتظار

                3- محدوده ي زماني

ت: روش هاي نمره گذاري ( بارم بندي)

دستور العملها بايد كتبي باشند و از همه ي افراد بصورت يكسان تكليف بخواهد.

پس بايد روش استفاده از راهنماي آزمون مشخص شود و براي همه ي آزمونها بصورت يكنواخت به كار رود.

 

4- ارزشها و فنون گوناگون مشاهده در نمره گذاري و ارزشيابي استفاده كنيد.

چون ارزشيابي عملكردي ارزيابي عملكرد_ فرآيند و فرآورده يا تركيبي از آنها انجام مي شود.